داستان، يك داستان قديمي است،‌ قديمي و تا حد قابل توجهي تكراري. 

حكايت اتفاقاتي كه مي‌بايست خيلي زودتر از اين‌ها به نتيجه مي‌‌رسيد تا پاسخي ‌ واقعي باشد به درخواست‌ها، خواسته‌هايي كه برآورده شدن آنها نيازها  را كاهش مي‌دهد و نياز‌هايي كه پايين آمدن آنها با بالا رفتن رضايت عمومي و كيفيت زندگي به خصوص در كلانشهر‌ها رابطه مستقيم دارد، به همين دليل نبايد تعجب كرد كه شهردار يك شهر براي رسيدن به اين هدف و در آخرين راه‌حل دست‌ياري به سوي صاحبان شهر دراز كند و از آنها بخواهد تا به سمت‌‌و‌سويي بروند كه خواست‌هايشان را بلند بلند بگويند و حق خود را بخواهند.

يك سال ديگر هم گذشت و در اين سال پر فراز و نشيب و پر مشغله سرنوشت جعبه‌هاي كوچك ديجيتالي حتي با در خواست مديريت شهري نيز به نتيجه نرسيد؛ هنوز هم نمي‌دانيم زماني كه سوار تاكسي مي‌شويم راننده بايد اين جعبه كه حالا جزء تزئيني داخلي تاكسي شده است را با فشار يك دكمه به كار بيندازد يا نه؟، شايد اشتباه ما در از دست دادن بخش ولو ناچيزي از حقوق شهرونديمان از همين زمان شروع شده كه به دنبال حقوقمان نرفتيم و زماني هم كه به صراحت به‌ما گفته شد تا خواسته‌هايمان را بخواهيم - طبق  گفته شهردار تهران- زماني كه  سوار تاكسي مي شويم  از راننده‌ بخواهيم  تا تاكسيمتر را روشن‌ كند، توجهي نكرديم.

زماني كه براي اولين بار با گردش مشخصي از چرخ ،يك گوي از سبدي به داخل كيسه‌اي مي‌افتاد و در انتهاي مسير براساس تعداد گوي‌هاي موجود در كيسه، كرايه محاسبه مي‌شد، هيچ كس فكر نمي‌‌كرد، تاكسيمتر وسيله‌اي خواهد شد كه اصلاً به چشم‌ نمي‌آيد، يا زماني هم كه ديده مي‌شود در هزار توي ذهن شهروندان به فراموشي سپرده  ‌شود، شايد اين بار بايد نوك پيكان انتقاد را به سوي مسافراني بگيريم كه با زير پا گذاشته شدن حقشان، مديران را به باد انتقاد مي‌گيرند بدون آنكه فكر كنند حق گرفتني‌است نه دادني، پس بهتر بود خيلي زودتر از اين‌ حرف‌ها دست به كار مي‌شدند و به درخواست شهردار پاسخ مثبت مي‌دادند.

 متأسفانه در هيچ كتاب تاريخي هم اين نكته به ثبت نرسيده كه كالسكه‌چي‌اي كه اولين بار از اين وسيله در تهران  استفاده كرده، چه تكنيكي به‌كاربرده كه در پايان مسير هم او راضي بود و هم مسافرش! شايد اگر او مي‌دانست كه هزاران سال بعد، راضي نگه داشتن مسافر و مسافركش در استفاده از اين وسيله  در تهران غيرقابل حل مي‌شود حتماً تلاش بيشتري در ثبت اختراعش انجام مي‌داد.

سال‌نو، رقم نو
سال‌ كه نو مي‌شود، بايد دست به جيب شوي و كرايه بيشتري بابت مسير‌ها بدهي، در تمام اين سال‌ها رسم براين بوده كه كرايه تاكسي بعد از تحويل سال جديد گران مي‌شود درست بعد از اين تغيير نرخ‌ها،  اغلب خودسرانه از سوي رانندگان بالا مي‌رود به دنبال آن بحث استفاده از تاكسيمتر بازار داغي پيدا مي‌كند، درست مثل چند روز پيش كه در يك ضرب‌الاجل دوهفته‌اي به رانندگان تاكيد شد تا هنگام جابه‌جايي مسافر تاكسيمتر را روشن كنند.

 تجربه اين سال‌ها نشان داده كه استفاده از تاكسيمتر به جز در روزهاي اوليه اجراي اين قانون، هيچ گاه عملي نشده و شايد در اين دوره‌ تنها يك اتفاق مي‌تواند اين موضوع را به نتيجه برساند، آن هم خواست مردم از رانندگان براي روشن كردن تاكسيمتر‌هاست!

 پول خرد ندارم،حلالم كن
كافي است بگوييد «ميدان هفت‌تير» تا يكي از تاكسي‌هاي  نارنجي جلوي پايتان بايستد، پيرمردي كه پشت فرمان نشسته بدون اين كه نگاهي بياندازد  دكمه شماره يك را فشار مي‌دهد. خنكاي صبح بهار درون تاكسي براي لحظاتي ذهنم را مسخ ‌كرده و فراموش مي‌كنم براي چه سوار شدم اما بالاخره بحث تاكسيمتر را پيش  كشيدم «از تاكسيمتر راضي هستيد؟!»

 نگاهي به من مي‌كند و مي‌گويد تا قبل از اين كرايه ميدان امام حسين‌(ع) تا ميدان هفتم تير ۲۵۰ تومان بود ولي بعد از اين تاريخ و با استفاده از تاكسيمتر شما بايد ۳۵۰ تومان كرايه بپردازيد.

 «پس قاعدتاً بايد راضي باشيد» اين را كه مي‌گويم صدايش بالا مي‌رود و جواب مي‌دهد: «اگر موقع پياده شدن بدون دردسر كرايه را بپردازي اولين نفري هستيد كه در اين چند روزه بدون فحش دادن به من پيرمرد، از اين ماشين خارج مي‌شود!» مسير دوم از ميدان هفت‌تير تا پل پارك‌وي است.

نيازي به انتظار نيست تاكسي‌ در اين قسمت از ميدان پر است با اين وجود كمي‌ منتظر تاكسي‌مي‌شوم، اين بار برخلاف دفعه قبل دو نفر ديگر هم در ماشين نشسته‌اند. از راننده مي‌خواهم تاكسيمتر را روشن كند و او هم بدون معطلي اين كار را انجام مي‌دهد. به پارك وي كه مي‌رسيم راننده به همه اعلام مي‌كند: براساس تاكسيمتر كرايه همه 430 تومان است.

 مرد ميانسالي كه صندلي عقب نشسته مي‌گويد: «چرا430 تومان؟ من هر روز اين مسير را با 400 تومان مي‌روم» پشت سر او بقيه نيز حرفش را تاييد مي‌كنند و راننده شروع به دادن توضيحاتي پيرامون تاكسيمتر مي‌كند و سرانجام به خاطر نداشتن پول خُرد از خير 30 تومان مي‌گذرد و به همان 400 تومان سابق بسنده مي‌كند.

از ميدان پارك‌وي به مقصد ميدان ونك مجدداً سوار بر يك تاكسي نارنجي مي‌شوم. اين بار هم من هستم كه از راننده مي‌خواهم تاكسيمتر را روشن كند؛ زير لب غرولندي مي‌كند و دكمه شماره‌دار را فشار مي‌دهد. از او مي‌پرسم كه از تاكسيمتر راضي هست يا خير؟!

 مي‌گويد: «مسيري كه من كار مي‌كنم قبلاً كرايه اش ۳۵۰ تومان بوده اما حالا با تاكسيمتر ۲۹۰ تومان محاسبه مي‌شود. من ۱۲ ميليون بدهي دارم، با اين وضع چگونه از پس اين مخارج بربيايم!» از او مي‌پرسم كه در ساعات پرترافيك وضع چگونه است؟

جواب مي‌دهد: «اگر ترافيك باشد اين ۲۹۰ تومان مي‌شود ۳۰۰ تومان! هنوز هم نفري ۵۰ تومان از قبل كمتر است» كم كم به ميدان  مي‌رسيم، يك اسكناس هزار توماني به راننده مي‌دهم و هفتصد تومان پس مي‌گيرم. راننده مي‌گويد: «۱۰ توماني ندارم. حلالم كن!»

از ونك تا فاطمي سوار تاكسي كه مي‌شوم سكوت مي‌كنم تا ساير مسافران از راننده بخواهند تاكسيمتر را روشن كند، ميانه‌هاي راه يكي از مسافران موقع  پياده شدن  نرخ‌ كرايه را از راننده مي‌پرسد، با عجله پول را به راننده مي‌دهم و به دنبال او از ماشين پياده مي‌شوم، به مسافر كه مي‌رسم از سؤالم متعجب مي‌شود، مي‌‌گويد:« چرا نخواستم از تاكسيمتر استفاده كند؟ خوب چون حوصله جنجال نداشتم تازه شايد كرايه بيشتر مي‌شد، آنوقت ضرر مي‌كردم»

 مي‌‌گويم:«اگر كمتر مي‌شد، سود مي‌كرديد؟!» جوابي  ندارد ، شانه‌هايش را بالا مي‌اندازد مي‌گويد:« فايده‌اش چيست؟! وقت تلف كردن»كاش كالسكه چي رومي چنين دستگاهي به ذهنش خطور نكرده بود و يا لااقل در انقلاب صنعتي، آلماني‌ها پيگير ساخت اين وسيله نشده بودند! تهران، قوانين خاص خودش را دارد كه شايد اين قوانين در شهرهاي ديگر كاربرد نداشته باشد و برعكس. مي‌پرسم: «تردد در تهران بدون تاكسيمتر آسان‌تر است يا با تاكسيمتر؟!»

 مي‌گويد: «با هيچ‌كدام»، اصلاً فكر نمي‌كردم گزينه سومي هم براي سؤال باشد، شايد بايد منتظر بود تا اين بار ديگر جواب قطعي به اين سؤال داده شود!

مهلت دوهفته‌اي
سازمان تاکسیرانی با رانندگان متخلفی که تاکسیمترهای خود را در مهلت مقرر نصب نکرده و یا پس از نصب ، کرایه‌ها را بر مبنای تاکسیمتر محاسبه نکنند به شدت برخورد خواهد کرد، صحبت‌هاي حسین تیموری‌کرمانی كه با تاکید گفته مي‌شود، بوي عملي شدن اين اتفاق را مي‌دهد.

رانندگان تاکسی‌های گردشی در محاسبه نرخ جدید کرایه‌های سال جاری ملزم به استفاده از تاکسیمتر هستند، اين را مدير عامل سازمان تاكسي‌راني‌ مي‌گويد: نرخ‌های جدید کرایه تاکسی‌های گردشی شهر تهران با استفاده از دستگاه تاکسیمتر و بر اساس دو اصل مهم «مسافت» و «زمان» طی شده محاسبه و به سرنشینان هر تاکسی اعلام می‌شود.

100 درصد تاکسی‌های گردشی پایتخت در سال جاری تاکسیمتردار خواهند شد، بنابراين تيموري معتقد است، تمام تاکسی‌های گردشی پایتخت ظرف مدت دو هفته باید با مراجعه به ترمینال‌های تاکسیرانی در سطح شهر نسبت به نصب دستگاه تاکسیمتر و یا تعمیر و تنظیم آن اقدام کنند.

مدیرعامل سازمان تاکسیرانی شهر تهران با بیان اینکه نرخ‌های جدید کرایه تاکسی های گردشی پایتخت در سال جاری بر مبنای تاکسیمتر و بر اساس دو اصل مسافت و زمان طی شده محاسبه می‌شود، تصریح مي کند: رانندگان تاکسی‌های گردشی شهر تهران از امروز فقط دو هفته برای نصب تاکسیمتر فرصت دارند و پس از پایان این مهلت با تاکسیرانان متخلف برخورد قانونی خواهد شد.

تاكسيمتر به صرفه يا نه؟!
آغاز دوباره استفاده از تاكسيمتر اما پاي يك موضوع جديد را به ميان مي‌‌‌كشد، شايد بايد پرسيد آيا استفاده از تاكسيمتر به صرفه است يا نه؟

مسير حركت، زمان حركت و استهلاكي كه در زمان توقف در ترافيك متوجه خودرو مي‌شود جزء مواردي است كه در تاكسيمتر مورد توجه قرار گرفته‌ است و ظرافت بيشتري در نرم افزار تاكسيمترها اعمال كرده  و بدين ترتيب بخش عمده‌اي از اشكالات اين دستگاه در اين قسمت برطرف شده است.

اعمال اين تغييرات در تاكسيمترها و به روز رساني آنها  يك بحث است، از سوي ديگر استفاده از آن يك موضوع كاملاً فرهنگي است تا آنجا كه تيموري، تاكسيمتر و استفاده از آن را نيازمند فرهنگ‌سازي براي آن مي‌داند.او یکی از مهمترین دغدغه‌های رانندگان تاکسی و مسافران را در سراسر دنيا مربوط به استفاده از تاکسیمتر می‌داند و مي‌گويد: داشتن تاکسیمتر و آگاهی از نرخ عادلانه مسافت طی شده حق عمومی مسافران و رانندگان تاکسی است و رعایت قوانین و مقررات با داشتن این وسیله تقویت خواهد شد.

نبود منطق استفاده از تاکسیمتر دلیل عمده آسیب‌های ناشی از آن است كه تيموري به آن اشاره مي‌‌كند و مي‌گويد:وقتی در سال 1346 برای اولین بار تاکسیمتر در تاکسی‌های پایتخت راه‌اندازی شد، برنامه‌های آن منسجم نبودند اما امسال و پس از جدی شدن این بحث در شورای اسلامی شهر تهران، به تدریج از اشکالات کاسته شد؛ پس باید فرهنگ استفاده از تاکسیمتر در میان شهروندان نیز نهادینه شود.

 تیموری  معتقد است از طرف دیگر در هیچ نقطه‌ای از دنیا استفاده از تاکسی مانند کشور ما نیست. به گفته مدیرعامل سازمان تاکسیرانی شهر تهران آموزش و اطلاع رسانی به رانندگان تاکسی از طریق جلسات توجیهی و هفته‌نامه‌های ویژه این افراد می‌تواند در کاهش مشکلات رانندگان و ناآگاهی‌های آنان و مردم  مؤثر باشد.

يك كارشناس برنامه‌ريزي شهري، جدي نگرفتن تاكسيمتر توسط عوامل اجرايي و مردم را علت شكست خوردن طرح در سال‌هاي اخير مي‌داند و با اشاره به شهر مشهد مي‌گويد: «در اين شهرستان استفاده از تاكسيمتر يك موضوع طبيعي است و نه مشكلي براي تاكسيرانان به ‌وجود مي‌آيد و نه براي مردم.»

رضا، قوت طرح امسال را پررنگ كردن عامل ترافيك در محاسبه تاكسيمترها مي‌داند و مي‌افزايد: «در شهرستان‌ها به خاطر ترافيك روان مشكلي از اين بابت پيش نيامده و اگر هم بوده قابل اغماض و چشم‌پوشي است.

 در تهران عدم رضايت راننده و مسافر باعث شكست طرح در سال‌هاي اخير بوده و تاكسيمتر بايد  به گونه اي  برنامه‌ريزي شود كه نه راننده فكر كند حقش ضايع شده و نه مسافر احساس كند كه به او اجحاف شده است.»

طرح استفاده از تاكسيمتر در سال ۷۹ از طرف شوراى شهر تهران به تصويب رسيد و از ارديبهشت ۸۰ استفاده از آن اجبارى شد و مسئولان سازمان تاكسيرانى در آن سال اعلام كردند كه تاكسيمترها براي  تعيين نرخ تأخير در ترافيك و همچنين قدرت تخليه اطلاعات روى كامپيوتر، كارايى لازم پردازش را دارند.

از همان موقع در نظر گرفتن نفع مسافران در استفاده از تاكسيمترها نيز مطرح و قرار بر آن شد تا با رانندگانى كه در تعيين نرخ از اين وسيله استفاده نمى كنند، برخورد شود و مسافران تخلفات را گزارش دهند تا به اين ترتيب رانندگان متخلف مجبور به آموزش استفاده از تاكسيمترها شوند.

اما پس از گذشت مدتى، استفاده از تاكسيمتر به بهانه‌هاى متفاوت دوباره از دور خارج شد، تا اينكه با تغيير و تحولات جديد و روى كار آمدن مديرعامل جديد سازمان تاكسيرانى دوباره استفاده از تاكسيمتر رونق گرفت و امروزه در همه تاكسى‌ها شاهد استفاده از اين وسيله تعيين نرخ كرايه هستيم.

با اين استدلال به نظر مى‌رسد مسافران و رانندگان نبايد در تعيين و پرداخت نرخ‌هاى جنجال برانگيز تاكسى با مشكلى روبه رو باشند اما شواهد نشان مى‌دهد در بسيارى از موارد پايتخت‌نشينان با مشاهده تاكسيمتر به جاى استفاده بهينه از اين وسيله نقليه عمومى بيشتر دچار سردرگمى و ابهام شده‌اند.

ضامنی مدیر روابط عمومی اتحادیه سازمانهای تاکسیرانی کشور گفت: این افراد با شرکت در طرح ساماندهی مسافربرهای شخصی مجوز جابجایی مسافر را دریافت می‌کنند و از مزایای کارت سوخت نیز بهره‌مند می‌شوند. این افراد همچنين می‌توانند از تسهیلا‌ت ویژه از رده خارج کردن خودروهای فرسوده نیز استفاده کنند.

وی با اشاره به اینکه طبق تکلیف تبصره 13 لایحه بودجه سال 85 تا پایان خرداد امسال باید 50 هزار تاکسی فرسوده با عمر بالای 15 سال از رده خارج شوند گفت: تاکنون صاحبان 24 هزار و 802 تاکسی فرسوده به این منظور ثبت نام کرده‌اند که از این تعداد 15 هزار و 464 نفر تاکسی‌های جدید خود را تحویل گرفته‌اند.

ضامنی توسعه ناوگان حمل و نقل تاکسیرانی را از جمله برنامه‌های سازمان تاکسیرانی دانست و افزود: در این زمینه از سال گذشته تاکنون ثبت نام ‌ادامه‌ دارد و واگذاری تاکسی‌ها نیز به زودی آغاز می‌شود.

وی اضافه کرد: طبق تبصره 13 تا خرداد امسال 30 هزار تاکسی به ناوگان‌حمل و نقل درون شهری افزوده می‌شود.

از ابتدای امسال جابجایی مسافر با وسایل نقلیه شخصی بدون مجوز ممنوع است و نیروی انتظامی از تردد آنها جلوگیری می‌کند.